Ana Sayfa Kültür 20 Kasım 2020 2 Görüntüleme

İnsanlık tarihini kokularla takip etmek mümkün mü?

RijksmuseumAraştırma takımı, yüzyıllar evvel Avrupa’da duyulan kokuları belirleyecek ve onları tekrar yaratacak

Mona Lisa üzere tablolar dünya çapındaki müzelere her yıl milyonlarca ziyaretçi çekebiliyor. Leonardo da Vinci’nin 16. yüzyıl başlarında İtalya’da yarattığı bu başyapıtın görsel tesirinin yanı sıra, bir de bu sahnenin kokusunu alabildiğinizi bir düşünsenize…

Bu niyet çok uzak bir geleceğe ilişkin değil. Birtakım Avrupalı akademisyenler, müze ziyaretlerini çok daha eğlenceli hale getirmek için önümüzdeki üç yıl boyunca, 16. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar kıtadaki en değerli kokuları tespit etmeye çalışacak.

Koku tarihçileri, parfümcüler, kimya ve bilgisayar bilimcileri de dahil olmak üzere yaklaşık 20 uzman, 3,3 milyon dolara mal olacak ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Odeuropa projesi için bir ortaya gelecekler.

Bilim insanları, bu çalışmayla birlikte “Koku Mirası Ansiklopedisi” oluşturmayı hedefliyorlar.

Ansiklopedi şu anda sırf edebi açıklamalarda yer alan kokuları içerecek olsa da daha sonra teknolojinin yardımıyla tekrar yaratılacak.

Getty ImagesUzmanlar, Sanayi İhtilali sırasında İngiliz kentlerindeki hava üzere kokuları yine yaratmayı umuyorlar.

Kelam konusu kütüphane, Marie-Antoinette’in parfümünden sanayi ihtilalinin metalik fabrika havasına kadar her şeyi içerebilir.

KOKU ARKEOLOJİSİ

Odeuropa projesini yöneten Hollandalı kültür tarihçisi Inger Leemans bahse ait verdiği demeçte, projenin insanın koku alma geçmişi hakkında olduğunu söyledi.

Leemans, “Kokular tecrübelerimizi şekillendiriyor. Fakat bu hususta geçmiş hakkında çok az duyusal bilgiye sahibiz” diye konuştu.

Kokuların maddi ve manevi olarak uçucu olduğunu söz eden Leemans, “Bu sebeple onları nasıl koruyacağımızı düşünmemiz gerekiyor” dedi.

Amsterdam ArchiveProje, tarihi evraklardaki ve sanat yapıtlarındaki kokulara yapılan referansları araştıracak. Mesela 1777 yılına ilişkin noter arşivlerinden çıkan bu metinde Amsterdam, ‘nefesi kokmuş hoş bir bakire’ olarak tanımlanıyor.

Kelam konusu teşebbüs ocak ayında başlayacak. Bilim insanları kitaplardaki, tarihi evraklardaki, sanat yapıtlarındaki ve müze koleksiyonlarındaki kokulara ilişkin referansları yedi lisanda tahlil edecek bir algoritmayı kullanacak.

İngiltere’deki Anglia Ruskin Üniversitesi’nden koku tarihçisi ve projeye de dahil olan William Tullett de, koku alma duyusunun kıymetinin Covid-19 salgını ile birlikte ne kadar değerli olduğunun ortaya çıktığını söyledi.

Tullett, verdiği demeçte, “Koku günlük ömrümüz için çok değerlidir. Hakikaten pandemide de insanların virüse yakalandıktan sonra koku alma duyularını kaybettiklerini gördük. Yapmak istediğimiz şey, kokunun insan tecrübesinin temel bir kesimi olduğunun farkına varmak ve bunu yakalamak” diye konuştu.

Getty ImagesMarie Antoinette’in nasıl koktuğunu öğrenecek miyiz?

Pekala ancak geçmişten gelen kokuları nasıl kurtarırsınız?

BİR KENTİN KOKULARI

Leemans, bunu yapmanın farklı yolları olduğunu anlatıyor:

Kimya uzmanlarının tarihi objelerden parçacıklar çıkararak ve kimyasal yapılarını tahlil ederek unsurların kokuları hakkında bilgi edinme ismine sahip oldukları kimi teknikleri var.

Uzmanların belli bir vakitte bir objenin nasıl koktuğunu belirlemeleri için ise bir yerin tarihi şartlarının dikkate aldıkları yorumlayıcı bir formülleri daha var.

Hollandalı akademisyen Leemans, “Lavanta üzere çok özel bir aromadan bir kentteki havanın kokusuna kadar gidebilirsiniz” diyor.

Getty ImagesOdeuropa projesi koku veritabanını müzelerin kullanımına sunmayı planlıyor.

Bu bilgi kimya ve parfüm uzmanlarının Avrupa müzelerindeki kimi özel stantlarda geçmiş zamanlardaki kokuları tekrar yaratacakları Odeuropa projesinin son kademesin kolaylaştıracak.

Projeye dahil olan araştırmacılardan biri de Hollandalı sanat tarihçisi Caro Verbeek.

Duyusal tarih konusunda uzmanlaşmış Verbeek, son 20 yıl içerisinde koku alma tecrübeleri üzerine birtakım işlerin küratörlüğünü yaptı. Bunlardan sonuncusu 2015 yılında Amsterdam’daki ünlü Rijksmuseum’da gerçekleşti.

Verbeek, parfümer ikili Birgit Sijbrands ve Bernardo Fleming ile ortaklaşa, Jan Willem Pieneman’ın ‘Waterloo Savaşı’ yapıtı (1824) de dahil olmak üzere müzenin birkaç ünlü yapıtı için kokular geliştirdi.

BBCCaro Verbeek

Verbeek, The Battle of Waterloo işi için şunları söyledi:

“Waterloo Savaşı tablosundan, çamur, at ve deri ile karıştırılmış barut kokuları aldık. Beşerler da bunu kokulu çubuklar vasıtasıyla koklayabildi

“Halkın sanat yapıtlarını algılama biçimini büsbütün değiştirdi. Tıpkı vakitte da insanların sanat yapıtlarını manaya, beğenme ve takdir etmelerinin de daha kapsayıcı bir yolu oldu. Örneğin görme engelli beşerler için çok kapsayıcı oldu.”

Verbeek, Odeuropa projesinin bu tecrübesi güçlendireceğine inanıyor.

“Artık daha fazla insan tarihin kokusunu alabilecek” diye düşünüyor.

“Değişen kokular bize hassas bir miras veriyor; onları hayal edemiyoruz. Artık onları yakalama ve yine üretme vakti.”

Cumhuriyet

iletişim : live:.cid.e85adaa203246898
en iyi casino siteleri en iyi casino siteleri slot siteleri beylikdüzü escort kocaeli escort bursa escort
hack forum gaziantep escort gaziantep escort bedava hesaplar